
كتاب "رسانههاي خاموش: رسانهها پس از سپتامبر ۲۰۰۱؛ جنگ عراق، يك گزارش" نوشته امي و ديويد گودمن با ترجمه ليلا حسيني توسط انتشارات روايت فتح روانه بازار كتاب شده است.
اين كتاب ترجمه فصلهاي مقدمه، اول و هفتم تا يازدهم كتاب The Exception to the Rulers است.
"رسانههاي خاموش" گزارشي است از نقش رسانهها و دولت آمريكا پس از يازده سپتامبر، در پوشش خبري جنگ عراق.
"در سال ۲۰۰۳ دو جنگ در عراق رخ داد. جنگ حقيقي كه يازده هزار كشته و بيست هزار زخمي غيرنظامي و تعداد نامشخصي تلفات نظامي در عراق بر جاي گذاشت. ژنرال كالين پاول در اشاره به كشتگان دشمن، در دوران جنگ خليج فارس عنوان داشت: "واقعا اين تعداد، تعدادي نيست كه من ميخواهم."
تا جولاي ۲۰۰۴، حدود ۹۰۰ سرباز آمريكايي جان خود را از دست دادند ـ و نكته قابل توجه اينكه بيش از ۷۰۰ نفر آنها بعد از اول مي ۲۰۰۳ كه بوش پايان "اين جنگ بزرگ" را اعلام كرد، كشته شدند ـ و بيش از هجده هزار نفر زخمي براي درمان از اين كشور خارج شدند. در طي همين مدت صدوبيست سرباز غيرآمريكايي از كشورهاي ائتلافي كشته شدند.
در اين جنگ شاهد مناطق مسكوني ويران شده، بيمارستانهاي شلوغ، و نامجهز و اجساد بهجا مانده از بمبارانهاي آمريكا بوديم. خانوادههاي داغدار به فكر تلفات خود بودند. صحنههايي كه واقعا تكاندهنده و دلخراش بود. درد و محنت در اين جنگ موج ميزد.
شبكههاي ABC ،CBS ،NBC و CNN، طي سه روز، تحقيق گروهي موسوم به "برتري در ژورناليسم" را در مورد ۵/۴۰ ساعت گزارش راديو و تلويزيون در ساعات پرمخاطب و شبكه فاكس، ۱۰۸ گزارش خبرنگاران جاسازي شده را مورد بررسي قرار دادند. حتي يك مورد از اين گزارشها هم قربانيان را به تصوير نكشيده بود؛ حتي يك مورد. حتي در يك مورد از اين گزارشها تصويري از قربانيان پخش نشد؛ حتي يك مورد! و اين در حالي است كه حدود نيمي از اين گزارشها عملياتهاي جنگي را به تصوير كشيده بودند. اين هم از اخبار بيطرف و بيغرض.
در زمان جنگ عراق، اگر مردم آمريكا همان جنگي را ميديدند كه كشورهاي ديگر دنيا ديدند، بهطور قطع يك تاثير مهم بهجاي ميگذاشت: تعداد بينندگان تلويزيون در زمان جنگ سر به فلك ميكشيد و ميانگين روزانه بينندگان NBC و CNN به سيصد و بينندگان فاكس به ۲۸۸ درصد ميرسيد. تعداد بينندگان پربينندهترين شبكه خبري، فاكس، بهطور متوسط ۳/۳ ميليون نفر در روز بود. البته در مجموع اخبار شبانگاهي NBC با بيش از ۳/۱۱ ميليون بيننده در روز در راس قرار داشت. به گفته "دني اسشيتر" منتقد رسانهاي، نكته تاسفآور اين بود كه "هرچه بيشتر ميديديد، كمتر آگاه ميشديد."
رسانههاي آمريكا بهطور گستردهاي درگير فريب اذهان عمومي بودند. ما داشتيم عراق را نابود ميكرديم، اما رسانهها نتايج آن را نشان نميدادند.
"ماتيو فورمن"، سخنگوي CNN در مصاحبهاي اظهار داشت: "مسئوليت ما اين است كه تا حد امكان گزارشهايي صحيح و جامع ارائه كنيم. البته، در عين حال مراقب احساسات مخاطبين خود هم باشيم."
سانسور در ايالات متحده، به هر نامي انجام ميگيرد. "ذائقه" يكي از حسن تعبيرهاي پرطرفدار است و "احساسات" نيز مورد ديگر.
چيزي نگذشت كه با نمايش اجساد سربازان و صحنه بازجويي از اسراي آمريكايي در تلويزيون عراق، مفهوم صحنههاي خوشايند روشن شد. بلافاصله بيشتر كشورهاي دنيا، به لطف تلويزيون الجزيره، اين فيلم را ديدند و دولت آمريكا خشمگين شبكههاي رسانهاي را به باد انتقاد گرفت. دونالد رامسفلد، فيلم اسرا را "نقض آشكار كنوانسيون ژنو" خواند، چرا كه طبق اين كنوانسيون، نميتوان اسراي جنگي را در انظار عمومي تحقير كرد.
اكثر شبكههاي آمريكا در ابتدا تصاوير بيصدا يا قسمتهاي بسيار كوتاهي از فيلم اسرا را پخش كردند. CBS تصميم گرفت فيلم اسرا را همان روز كه پخش شد، يعني ۲۳ مارس ۲۰۰۳، در برنامه خبري صبح خود، رو در رو با مردم روي آنتن ببرد.
علت اين تصميم جسورانه چه بود؟ دونالد رامسفلد، وزير دفاع آمريكا شخصا در آنجا حضور داشت و آن را توجيح ميكرد.
يك هفته بعد، واشنگتن پست و نيويورك تايمز تصاوير متعددي از اسراي عراقي را منتشر كردند، درست شبيه اسراي آمريكايي كه در تلويزيون الجزيره نشان داده شد.
عكسهاي ديگري هم از زندانيان عراقي كه سرشان را با كيسه پوشانده بودند، منتشر شد. و در اين مورد هم به نحو گزينشي به كنوانسيون ژنو متوسل شدند: زندانيان آمريكا مهم بودند، اما زندانيان عراقي نه.
مسئله اصلي براي پنتاگون حفظ اعتبار زندانيان يا كنوانسيون ژنو نبود، بلكه آنچه اهميت داشت كنترل رسانهها بود.
پنتاگون ميدانست در صورت انتشار تصاوير واقعي و دلخراش اجساد سربازان و اسيران آمريكايي، حمايت داخلي از اشغال عراق تضعيف خواهد شد و به همين دليل بود كه دستور داد تمام تابوتهاي كشتهشدگان عراق پشت پرده و بدون هيچگونه تصويربرداري از هواپيما خالي شود تا بدين ترتيب تصاوير قربانيان به رسانهها راه پيدا نكند..." (برگرفته از صفحات ۱۲۷ تا ۱۳۱ كتاب)
عناوين فصلهاي اين كتاب به شرح زير است:
ـ اكثريت سركوبشده
ـ بازتاب
ـ دروغهاي زمانه ما
ـ رسانه دولتي، به سبك آمريكايي
ـ همگام با ارتش
ـ قتل پيامآور
ـ سانسور
